Het is normaal dat je verdrietig of somber bent als er iets vervelend gebeurd is. Daarnaast kan je ook een dag vrolijk zijn en een andere dag droevig zonder dat er iets gebeurd is. Dit noemt men het schommelen van je stemming. Als je daarentegen voor een lange tijd somber bent en ook heel somber bent zonder dat er iets ernstigs gebeurd is, samen met nog een paar andere probleempjes, wordt er gesproken van een depressie.
Voorkomen van depressie
15% van de mensen krijgt een depressie. Vrouwen hebben 2 keer meer kans dan mannen. 40% ontwikkelt zijn depressie tussen 15 en 35 jaar.
Vrouwen hebben 2 keer meer kans dan mannen om een depressie te krijgen.
Criteria depressie
Minstens 5 van de volgende symptomen moeten gedurende 14 dagen bijna elke dag aanwezig zijn en dit moet een verandering zijn ten opzichte van de periode hiervoor. 1 van de symptomen moet ofwel depressieve, sombere stemming zijn ofwel verlies van interesse of plezier;
- Depressieve, sombere of prikkelbare stemming
- Duidelijke vermindering van plezier of interesse in bijna alle of alle activiteiten
- Duidelijke gewichtstoename of gewichtsverlies zonder dieet te volgen
- Teveel slapen of te weinig kunnen slapen
- Psychomotorische remming of agitatie
- Verlies van energie of vermoeidheid
- Buitensporige (veel teveel) of onterechte schuldgevoelens of een gevoel van waardeloosheid
- Minder goed kunnen concentreren of nadenken
- Denken aan de dood, zelfmoordgedachte zonder plan, een zelfmoordpoging of een plan om zelfmoord te plegen
De symptomen kunnen niet veroorzaakt worden door een middel of een rouwreactie of uitgelokt worden door een lichamelijke, somatische aandoening.
De symptomen kunnen niet veroorzaakt worden door een psychotische stoornis.
Symptomen depressie
Affectieve symptomen
Dit zijn symptomen zoals verlies van interesse of plezier hebben en somber/depressief zijn. Het somber zijn kan aanvoelen als ellendig zijn. Activiteiten en hobby’s waar men vroeger veel plezier bij had, geven nu geen plezier meer. De stemming kan ook angstig, hopeloos of prikkelbaar zijn en kan schommelen tijdens de dag. Meestal voelt men zich ’s morgens het slechtst.
Lichamelijke of somatische symptomen
Gewichtsverlies, constipatie, slaapstoornissen, libidoverlies, moeheid, problemen met slapen en geen menstruatie krijgen bij vrouwen zijn voorbeelden van symptomen die je lichaam kan vertonen. Problemen met slapen zijn meestal het vroeg wakker worden, maar kan ook moeilijk in slaap geraken zijn of teveel slapen zonder uitgerust te zijn.
Ofwel kan je minder eten ofwel kan je meer eten, maar het gewicht dat je verliest, staat niet in verhouding met de verminderde eetlust.
Cognitieve symptomen
Concentratie, geheugen, oordeelsvermogen, vorm en inhoud van het denken. Men is er van overtuigd dat hij waardeloos is, er zijn schuldgevoelens, besluiteloosheid, hopeloosheid, voortdurend denkend aan de dood, al dan niet zelfmoord, uitzichtloosheid en hulpeloosheid.
Bij een persoon die somber of depressief is, zijn er negatieve gedachten over vroeger, nu en de toekomst. Van vroeger worden de mislukkingen en tegenslagen herinnerd, nu vindt de persoon zich waardeloos, denkt hij dat hij niks goed kan doen en de toekomst kan ook alleen maar slecht zijn, mislukken op zijn werk, problemen hebben om rond te komen, problemen in het gezin en met zijn eigen gezondheid. De persoon kan zich niet voorstellen dat hij hieruit geraakt en gaat verlangen naar de dood.
Conatieve symptomen
Remming bestaat uit vertraagde motoriek, verminderde mimiek, weinig spontane bewegingen, ineengezakte houding en teneergeslagen blik en traag spreken.
Agitatie bestaat uit rusteloosheid, ijsberen en met de handen wringen.
Mogelijke oorzaken van depressie
Stressvolle gebeurtenissen en/of langer bestaande moeilijkheden en factoren die ontstaan door genen en ervaringen uit de kindertijd spelen met elkaar samen bij het uitlokken van een depressie. Zij veroorzaken processen in de hersenen die nog maar voor een deel gekend zijn.
Processen waarvan ze al dingen ontdekt hebben, zijn de stressregulatie en de systemen die werken aan de hand van noradrenaline, dopamine en serotonine, stoffen die belangrijke functies hebben in de hersenen.
Iedere persoon gaat anders om met een stressvolle gebeurtenis met als gevolg dat sommige personen gevoeliger zijn om er slecht mee om te gaan dan anderen. Dit kan dan een depressie veroorzaken.
Iedere persoon gaat anders om met een stressvolle gebeurtenis
Personen met een depressie denken negatief over alles en kunnen hierdoor nog negatiever gaan denken en zo in een vicieuze cirkel terechtkomen waar ze niet uitkomen.
Verloop depressie
50% van de lichte depressies gaat vanzelf beter binnen de 3 maanden. 50% wordt slechter en/of duurt langer. Het is ook zo dat de helft na zijn genezing een 2de keer een depressie krijgt. Het merendeel van de personen die behandeld zijn, geneest volledig. 25 % geneest maar voor een deel.
Personen met een ernstige depressie die in het ziekenhuis terechtkomen hebben 15% kans om dood te gaan aan zelfmoord. Het is dus belangrijk te vragen naar zelfmoordplannen of -gedachtes.
Behandeling depressie
Psycho-educatie
Het is belangrijk om te vertellen aan de persoon dat de symptomen voorkomen bij een depressie en ook uitleg te geven over de oorzaak en factoren die een depressie in stand kunnen houden, hoe vaak een depressie voorkomt, welke behandeling er bestaat en hoe een depressie meestal verloopt. Er bestaan ook folders en patiëntenverenigingen. Het doel van deze uitleg is de persoon te laten zien dat er hoop is en dat er een grote kans is op herstel. Het is ook belangrijk dat de arts kijkt naar de manier waarop een persoon leeft. Men heeft best een goed dagritme, geen drugs en alcohol en voldoende beweging.
Bij het begin van een lichte depressie kan voorlichting volstaan en zullen de klachten binnen de drie maanden weggaan. Als de klachten niet weggegaan zijn na drie maanden, heeft de persoon psychologische therapie nodig. Bij een matige of een ernstige depressie kunnen er antidepressiva in combinatie met psychologische therapie gegeven worden.
Het is belangrijk dat de persoon vaak gezien wordt en opgevolgd wordt om de evolutie te kunnen zien en om te polsen of de persoon zijn eventuele medicatie wel voldoende neemt.
Psychologische therapie
Cognitieve gedragstherapie
Er wordt gekeken waar en wanneer de persoon zich depressief voelde en wat er precies gebeurde in gedachten, met de stemming en het gedrag. Er wordt aan de persoon verteld dat hij negatief kijkt naar alles en dat hij door niks te doen zich niet beter gaat voelen. Het is de bedoeling om de persoon te laten nadenken over wat hij denkt en hem die gedachte positief te maken. Daarnaast is het ook belangrijk dat er bijgehouden wordt welke activiteiten iemand doet per dag en te stimuleren meer activiteiten te doen.
Het is de bedoeling om de persoon te laten nadenken over wat hij denkt en hem die gedachte positief te maken
Interpersoonlijke psychotherapie
Hierbij gaat men op zoek naar wie een belangrijke rol speelt in het leven van de persoon, het contact met deze personen en hoe het leven op zichzelf op dit moment verloopt. Als dit voltooid is, gaat de behandeling zich concentreren op het gebied dat bij de persoon een probleem is. Gebieden die meestal een probleem kunnen geven zijn een conflict met een andere persoon, een probleem om relaties aan te gaan met andere personen, een rouwproces dat lang duurt of een probleem met een verandering in de persoon zijn leven, bijvoorbeeld op pensioen gaan.
Medicijnen
Antidepressiva
Er wordt eerst nagekeken of de persoon al eens antidepressiva genomen heeft, of de persoon andere medicijnen neemt en of de persoon andere ziektes heeft. Er moet gekeken worden of er geen ziektes zijn die kunnen verergeren bij het gebruik van tricyclische antidepressiva of andere antidepressiva. De persoon moet voldoende uitleg krijgen over de werking van de medicijnen en de bijwerkingen. Het kan 2 weken duren vooraleer de antidepressiva werken, terwijl de bijwerkingen al eerder te merken zijn. Ook moet gezegd worden dat een persoon niet zomaar mag stoppen met de medicijnen. Na 6 weken hebben de antidepressiva bij 50% goed gewerkt. De antidepressiva moeten wel nog 6 maanden verder ingenomen worden om herval tegen te gaan.
De meeste antidepressiva werken via het remmen van de heropname van een stof, serotonine of noradrenaline. Normaal bindt serotonine aan zijn ontvanger in de cel en wordt het daardoor heropgenomen en verwijderd. De antidepressiva gaan dit proces remmen en zorgen er zo voor dat er meer serotonine beschikbaar blijft en men zich dan beter voelt.
Tricyclische antidepressiva (TCA) remmen de serotonine- en noradrenalineheropname.
Bijwerkingen zijn droge mond, constipatie, sufheid, problemen met het zicht, snelle hartslag, ritmestoornissen, seksuele problemen.
Voorbeelden zijn amitriptyline, imipramine, nortriptyline en clomipramine.
Selectieve serotonine heropnameremmers (SSRI’s) remmen de serotonineheropname.
Bijwerkingen zijn slapeloosheid, diarree, misselijkheid, hoofdpijn, prikkelbaarheid.
Voorbeelden zijn citalopram, escitalopram, fluoxetine, paroxetine en sertraline.
Heb je vragen of wens je advies, contacteer dan onze Viata apotheker.
